Από: Αντιστράτηγο ε.α. Ιωάννη Κρασσά
- «Ἀλλ' ἄν τις ἀποθάνῃ
- διὰ τὴν πατρίδα, ἡ μύρτος
- εἶναι φύλλον ἀτίμητον,
- καὶ καλὰ τὰ κλαδιά
- τῆς κυπαρίσσου». Εις τον Ιερόν Λόχον (Ε΄ στροφή) Ανδρέα Κάλβος[1] (1792-1869).
Ο Όρκος
«Μέχρι της τελευταίας ρανίδος του αίματός μου». Το συγκεκριμένο απόσπασμα του στρατιωτικού όρκου[1α] αποτελεί τον πυρήνα της ηθικής υποχρεώσεως που αναλαμβάνουν οι Ελληνίδες και οι Έλληνες όταν εισέρχονται στις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων. Το στρατιωτικό προσωπικό δεσμεύεται να πολεμήσει, όχι όσο δύναται ή αντέχει, αλλά να εξαντλήσει κάθε ικμάδα της υπάρξεως του και τέλος να θυσιάσει τη ζωή του υπερασπιζόμενος την ελευθερία και την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδος.
Η Αποστολή
Σύμφωνα με το Νόμο, η αποστολή των Ενόπλων Δυνάμεων είναι η υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της Ελλάδας, η εξασφάλιση του εθνικού της χώρου και η αποφασιστική τους συμβολή στην επίτευξη των στόχων της πολιτικής της χώρας, όπως αυτοί καθορίζονται από την Πολιτική Εθνικής Άμυνας[2].
Το Αξιόμαχο
Η Επιχειρησιακή Ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων ορίζεται ως η δυνατότητα των στρατιωτικών μονάδων και σχηματισμών, των πολεμικών πλοίων, των αεροσκαφών, των οπλικών συστημάτων ή μέσων άλλης στρατιωτικής τεχνολογίας, για την ανάληψη δράσεως μετά από μικρή ή καθόλου προειδοποίηση για την αντιμετώπιση στρατιωτικών απειλών κατά της χώρας μας. Η ετοιμότητα αφορά και τα επιτελεία των τριών κλάδων που διευθύνουν τις επιχειρήσεις. Δημόσιες και ιδιωτικές δομές (μέσα συγκοινωνιών, νοσοκομεία, εργοστάσια τροφίμων, αποθήκες καυσίμων κλπ.) τίθενται στην υποστήριξη των μαχόμενων τμημάτων.
Η Συγκρότηση
Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν συγκροτηθεί για την αντιμετώπιση των αντίστοιχων τουρκικών, το μέγεθος και οι δυνατότητες των οποίων γνωρίζουμε επακριβώς. Την αντίστοιχη πληροφόρηση διαθέτουν και οι Τούρκοι. Για τον σκοπό αυτό, φροντίζουμε τα οπλικά συστήματα και τα λοιπά μέσα να είναι εφάμιλλα ή να υπερέχουν των εχθρικών. Η προμήθεια από την Ελλάδα φρεγατών, αεροσκαφών, συστημάτων αεράμυνας και άλλων όπλων ενισχύει σε κάθε περίπτωση τις αμυντικές δυνατότητες της χώρας μας.
Το Δόγμα
Το αμυντικό δόγμα της Ελλάδος στηρίζεται στην αποτροπή, η οποία καθορίζεται «ως το άθροισμα των στρατιωτικών μας δυνατοτήτων και της πολιτικής μας βούλησης, να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις δυνατότητες αποτελεσματικά, αν απειληθούν η εθνική μας ακεραιότητα και τα εθνικά μας συμφέροντα». Το δόγμα αποτροπής έχει ως σκοπό να καταστήσει οποιαδήποτε ενέργεια αμφισβητήσεως της ισχύουσας καταστάσεως από οποιονδήποτε αντίπαλο, εξαιρετικά παρακινδυνευμένη και ενδεχομένως τραγικά ασύμφορη ή/και καταστροφική γι’ αυτόν, σε μέσα και δυναμικό. Η αποτροπή δεν υπάρχει όταν απουσιάζει η μια από τις δυο παραμέτρους. Οι στρατιωτικές δυνατότητες χωρίς πολιτική βούληση είναι ανώφελες, ενώ η πολιτική βούληση χωρίς στρατιωτικές δυνατότητες είναι «ευσεβείς πόθοι». Η σωστή στρατηγική επικοινωνία αυτής της αποτροπής είναι εκ των "ων ουκ άνευ".
Το Προσωπικό
Τα μέσα από μόνα τους δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τη νίκη. Ο χειρισμός των μέσων προϋποθέτει την ύπαρξη του απαιτούμενου προσωπικού το οποίο πρέπει να είναι επαρκές, εκπαιδευμένο και να διαθέτει υψηλό ηθικό. Η πατρίδα μας πρωτίστως αντιμετωπίζει «υπαρξιακή» απειλή για την επιβίωσή της ως έθνος, λόγω της υπογεννητικότητος, και δευτερεύοντως για την επαρκή στελέχωση των Ενόπλων Δυνάμεων. Χωρίς ανθρώπους δεν υπάρχει ούτε πατρίδα, ούτε άμυνα.
Οι αριθμοί είναι άκρως ενδεικτικοί της καταστάσεως που αντιμετωπίζουμε. Η αιτία του προβλήματος δεν έγκειται στα οικονομικά κίνητρα, αλλά στην αντίληψη των υποχρεώσεών μας ως πολιτών και στην απουσία των ψυχικών δυνάμεων που ωθούν ένα λαό να θέλει να συνεχίσει να υπάρχει. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική Στατιστική Αρχή) η σχέση μεταξύ του κατά κεφαλήν εισοδήματος και του ρυθμού γεννήσεων στην Ελλάδα ακολουθεί μια αντίστροφη πορεία, όσο αυξανόταν το βιοτικό επίπεδο και ο πλούτος της χώρας, τόσο μειώνονταν οι γεννήσεις.
Οι Γενεές της Προσφοράς και της Θυσίας
Τα έθνη για να μεγαλουργήσουν πρέπει οι λαοί τους να έχουν όραμα και να πιστεύουν σε ιδανικά πάνω από τα ανθρώπινα και τα καθημερινά. Η Ελλάδα μεγαλύνθηκε και διπλασιάσθηκε σε έκταση και πληθυσμό μέσα από πολέμους[3] που διεξήγαγαν γενεές που στερήθηκαν τα στοιχειώδη και μεγάλωσαν με τα ελάχιστα. Σε σχέση με τους προγόνους μας δεν θεωρούμε την υπεράσπιση της πατρώας γης, το υπεράνω όλων καθήκον. Αυτοί που πολέμησαν προσέφεραν τη ζωή τους για μια πατρίδα, η οποία τους παρείχε πολύ λίγα σε σχέση με την σημερινή. Θυσίασαν τη νιότη τους αντιμετωπίζοντας κακουχίες και κινδύνους, αντλούσαν όμως κουράγιο από την αγάπη τους προς την Ελλάδα. Οι Έλληνες στρατιώτες διαχρονικά ήσαν λιτοδίαιτοι και σκληραγωγημένοι. Συνέχιζαν και όταν ακόμη φαινόταν ότι είχαν εξαντλήσει όλες τους τις δυνάμεις. Σήμερα περιγράφουμε ως ηρωική την προσπάθεια αυτών που κάνουν το καθήκον τους, κατά την εκτέλεση μιας αμειβόμενης εργασίας την οποία έχουν οι ίδιοι επιλέξει. Τότε «Ήρωες» θεωρούνταν όσοι προσέφεραν την ζωή τους μαχόμενοι και αυτοί που έφεραν τραύματα στο στήθος.
Οι Έλληνες Σήμερα
Θα πρέπει να γίνει κατανοητό από την πλειονότητα των Ελλήνων γιατί ο Αισχύλος[4] (525 π.Χ.- 456 π.Χ.), εδώ και εικοσιπέντε αιώνες, επέλεξε να γράψει πάνω στον τάφο του επιτύμβιο, όχι πως ήταν ο δημιουργός της τέχνης του θεάτρου, αλλά πως πολέμησε στη Μάχη του Μαραθώνος.
- Τον Αισχύλο, τον γιο του Ευφορίωνα, τον Αθηναίο,
- που πέθανε στη σιτοφόρα Γέλα, σκεπάζει τούτο το μνήμα·
- για την πολυθρύλητη ανδρεία του ας μιλήσει το δάσος του Μαραθώνα
- και ο βαθυχαιτήεις (μακριμάλης) Μήδος που τη γνώρισε.
Τα αισθήματα μας για τη σημαία θα πρέπει να συμφωνούν με το τρόπο που τα αποτυπώνει στο ποίημά του ο Στέφανος Δάφνης[5] (1882–1947):
- «Αυτό είναι το ιερό πανί, που όταν περνά μπροστά μας,
- Υγραίνονται τα βλέφαρα και σπαρταρά η καρδιά μας».
που αποτελούσε το πρώτο κείμενο στο αναγνωστικό της Έκτης Δημοτικού του 1964.
Να νιώθουμε για τη πατρίδα μας αυτό που περιγράφει ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης[6] (1824-1879) στο ποίημά του «Η προς την Πατρίδα Αγάπη μου»:
«Νοιώθω για σε πατρίδα μου, στα σπλάχνα χαλασμό».
«ΑΙΕΝ ΑΡΙΣΤΕΥΕΙΝ ΚΑΙ ΥΠΕΙΡΟΧΟΝ ΕΜΜΕΝΑΙ ΑΛΛΩΝ».
Στο έμβλημα του ΓΕΕΘΑ (Γενικό Επιτελείο Εθνικής Αμύνης) αναγράφεται το ρητό: «ΑΙΕΝ ΑΡΙΣΤΕΥΕΙΝ» που προέρχεται από την Ομήρου Ιλιάδα (Κεφ Ζ στίχοι 208-209): «Αἰὲν ἀριστεύειν καὶ ὑπείροχον ἔμμεναι ἄλλων, μηδὲ γένος πατέρων αἰσχυνέμεν (Πάντοτε να είσαι πρώτος, να υπερέχεις από τους άλλους και να μην ντροπιάζεις τη γενιά των προγόνων σου)».Η ισχύς των Ενόπλων Δυνάμεων εδράζεται στη λειτουργικότητα των διατιθέμενων μέσων και στο αξιόμαχο του προσωπικού. Οι ελληνικές στρατιωτικές νίκες υπήρξαν πάντοτε αποτέλεσμα της εκπαιδεύσεως, του ηθικού και της πειθαρχίας των στρατευμένων παιδιών της πατρίδος μας. Το ηθικό αποτελεί τον κρισιμότερο άυλο παράγοντα της μαχητικής ισχύος ενός στρατού και δύναται να πολλαπλασιάσει ή να μηδενίσει την επιχειρησιακή ετοιμότητά του. Ιστορικά, έχει αποδειχθεί ότι η ισχυρή θέληση για νίκη μπορεί να ανατρέψει ακόμα και τη συντριπτική υλική ή αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου. Η πίστη στο σκοπό, η εμπιστοσύνη στην ηγεσία, η ρεαλιστική εκπαίδευση, η αξιολόγηση, η αξιοκρατία και η μέριμνα για το προσωπικό αποτελούν τα συστατικά στοιχεία για την ύπαρξη και διατήρηση υψηλού ηθικού.
Ο κορυφαίος Γερμανός θεωρητικός του πολέμου, Καρλ φον Κλάουζεβιτς (1780–1831), έγραψε ότι οι φυσικές δυνάμεις αποτελούν απλώς τη θήκη, ενώ οι ψυχικές δυνάμεις είναι το ξίφος. Η συμπεριφορά του μαχόμενου στρατιωτικού προσωπικού καθορίζεται από αρχές, κανόνες και αξίες που οι αρχαίοι πρόγονοί μας περιέγραφαν με τον όρο «Πολεμική Αρετή». Οι κανόνες της «Ηθικής» του πολέμου επιβάλλουν το σεβασμό προς τους αμάχους, σε αυτούς που παραδίδονται, στους τραυματίες και στους νεκρούς του εχθρού. Οι στρατιώτες δεν αποτελούν μέλη συμμοριών ή τρομοκρατικών οργανώσεων. Οφείλουν να πολεμούν, υπακούοντας στον κώδικα δεοντολογίας των στρατιωτικών που έχει σφυρηλατηθεί από ανδρείους και υψηλόφρονες πολεμιστές δια μέσου των αιώνων. Τόσο το ηθικό όσο και η «Πολεμική Αρετή» δεν αποτελούν προϊόντα προς πώληση, αλλά είναι αποτέλεσμα μακράς και συστηματικής προσπάθειας και δεν μπορείς να τα κατακτήσεις, εάν δεν τα πιστεύεις.
Διαπιστώσεις-Συμπεράσματα
Τα πρότυπα που ασπάζονται τα παιδιά διαμορφώνονται πρώτα από την οικογένεια, μετά από το σχολείο και τέλος από το περιβάλλον.
Η υπευθυνότητα, η ευσυνειδησία, η εκτέλεση του καθήκοντος και η υπακοή στους νόμους δεν κληρονομούνται, αλλά αποκτώνται μετά από επίπονη και συστηματική εκπαίδευση.
Τίποτα δεν υποκαθιστά το προσωπικό παράδειγμα από όσους εμπλέκονται στη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας και αφορά κυρίως τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και τους φορείς της εξουσίας.
Να μην ξεχνάμε ότι ευημερούμε, όταν και η πατρίδα ευημερεί. Αυτό συμβαίνει όταν εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας προς την πολιτεία με την ίδια ένταση που αξιώνουμε τον σεβασμό των δικαιωμάτων μας ως πολιτών.
Το 1908 ο Κωστής Παλαμάς[7] (1859-1943) έγραψε το ποίημα «Αποκριτική γραφή». Από την πρώτη φορά που το διάβασα έχει στοιχειώσει μέσα μου και δεν θα ήθελα ποτέ να επαληθευτεί.
- «Δὲν ἔχεις, Ὄλυμπε, θεούς, μηδὲ λεβέντες ἡ Ὄσσα,
- ραγιάδες ἔχεις, μάνα Γῆ, σκυφτοὺς γιὰ τὸ χαράτσι,
- κούφιοι καὶ ὀκνοὶ καταφρονᾶν τὴ θεία τραχιά σου γλῶσσα,
- τῶν Εὐρωπαίων περίγελα καὶ τῶν ἀρχαίων παλιάτσοι.»
Αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Κρασσάς
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Ο Ανδρέας Κάλβος (1792–1869) είναι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες ποιητές του 19ου αιώνα. Παρόλο που έζησε την ίδια εποχή με τον Διονύσιο Σολωμό και καταγόταν από τη Ζάκυνθο, η ποίησή του αποτελεί ένα εντελώς μοναδικό και αυτόνομο κεφάλαιο στα ελληνικά γράμματα.
[1α] Ορκίζομαι να φυλάττω πίστιν εις την Πατρίδα. Υπακοήν εις το Σύνταγμα τους Νόμους και τα Ψηφίσματα του Κράτους. Υποταγήν εις τους ανωτέρους μου, να εκτελώ προθύμως και άνευ αντιλογίας τας διαταγάς των. Να υπερασπίζω, με πίστιν και αφοσίωσιν, μέχρι της τελευταίας ρανίδος του αίματός μου, τας Σημαίας. Να μην τας εγκαταλείπω, μηδέ να αποχωρίζομαι ποτέ απ'αυτών. Να φυλάττω δε ακριβώς τους Στρατιωτικούς Νόμους, και να διάγω εν γένει ως πιστός και φιλότιμος Στρατιώτης.
[2] Η Πολιτική Εθνικής Αμύνης συντάσσεται σύμφωνα με τις προβλέψεις της κείμενης νομοθεσίας, από την αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης, ενώ υπεύθυνο για την έγκριση και την έκδοσή της είναι το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ).
[3] ΠΟΛΕΜΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΑ
- Ελληνική Επανάσταση (1821–1829)
- Ελληνοτουρκικός Πόλεμος (1897)
- Α' Βαλκανικός Πόλεμος (1912–1913)
- Β' Βαλκανικός Πόλεμος (1913)
- Α' Παγκόσμιος Πόλεμος (1917–1918)
- Εκστρατεία της Ουκρανίας (1919)
- Μικρασιατική Εκστρατεία (1919–1922)
- Β' Παγκόσμιος Πόλεμος (1940–1945)
- Ελληνοϊταλικός Πόλεμος (1940–1941)
- Γερμανική Εισβολή και Κατοχή (1941–1944)
- Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος (1946–1949)
- Πόλεμος της Κορέας (1950–1953)
- Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο (1974)
[4] Ο Αισχύλος ( 525 π.Χ. Αθήνα -456 π.Χ. Γέλα) είναι ο πατέρας της τραγωδίας και ένας από τους τρεις μεγάλους τραγικούς ποιητές της κλασικής Αθήνας (μαζί με τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη). Ο Αισχύλος έγραφε τετραλογίες, τα μέρη των οποίων αποτελούσαν μια θεματική ενότητα. Οι τρεις τραγωδίες, τριλογία, παρμένες από τον ίδιο μυθικό κύκλο, είχαν μια εσωτερική χρονική συνέχεια.
[5] Ο Στέφανος Δάφνης (1882–1947), κατά κόσμο Θρασύβουλος Ζωιόπουλος, υπήρξε ένας αξιόλογος Έλληνας ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας και δημοσιογράφος. Παρότι σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στα γράμματα και την πνευματική ζωή της χώρας.
[6] Ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1824-1879) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Επτανήσιους ποιητές του 19ου αιώνα και διακεκριμένος πολιτικός. Σε αντίθεση με τους σύγχρονούς του, Σολωμό και Κάλβο, το έργο του δεν ακολουθεί την κλασική Επτανησιακή Σχολή, αλλά χαρακτηρίζεται από έναν έντονο επικό, πατριωτικό και δημοτικό χαρακτήρα, επηρεασμένο βαθιά από το κλέφτικο δημοτικό τραγούδι.
[7] Ο Κωστής Παλαμάς (1859 –1943) υπήρξε η κεντρικότερη μορφή της ελληνικής λογοτεχνικής «Γενιάς του 1880» και ο θεμελιωτής της «Νέας Αθηναϊκής Σχολής». Με το τεράστιο ποιητικό, κριτικό και πεζογραφικό του έργο, αναμόρφωσε τη νεοελληνική ποίηση και πρωτοστάτησε στον αγώνα για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας.