Από: Αντιστράτηγο ε.α. Ιωάννη Κρασσά

«Κάθε νέο όπλο επιζητεί νέα μορφή πολέμου». Ναύαρχος Ράινχαρντ Φον Σέερ (1863-1928), Αρχηγός του γερμανικού στόλου κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Α΄ ΠΠ).

 Δια Μέσου των Αιώνων

Ο άνθρωπος, από την εμφάνισή του επί της γης, είχε ως πρώτο μέλημα την εξασφάλιση της επιβιώσεώς του. Όταν το επιτύγχανε, επιζητούσε την αύξηση της κυριαρχίας του. Η ικανοποίηση αυτών των στόχων οδήγησε στην εφεύρεση των όπλων. Τα μη επανδρωμένα οχήματα (Unmanned Vehicles) αποτελούν τη συνέχεια των ακοντίων και των τόξων. Επί 50.000 χρόνια το τόξο εξασφάλιζε τα πλέον στοχευμένα χτυπήματα σε μεγάλες αποστάσεις. Πριν από έξι αιώνες αντικαταστάθηκε από το τυφέκιο, ενώ ο καταπέλτης παραχώρησε τη θέση του στο πυροβόλο. Τον Αύγουστο του 1849, ο αυστριακός στρατός πολιορκούσε τη Βενετία. Οι πολιορκητές βομβάρδισαν τους Βενετούς χρησιμοποιώντας 200 αερόστατα χωρίς χειριστές τα οποία έφεραν εκρηκτικά. Η ενέργεια καταγράφηκε στην ιστορία ως η πρώτη επιχείρηση με μη επανδρωμένα μέσα. Ο Βρετανός ηθοποιός και λάτρης των τηλεκατευθυνόμενων μοντέλων αεροπλάνων Ρέτζιναλντ Ντένι[1] (1891-1967), θεωρείται ο πρωτοπόρος των εναερίων ντρόουνς (drones[2]). Οι εφευρέσεις του χρησιμοποιήθηκαν ευρέως κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Β΄ ΠΠ). 

Στις ημέρες μας διεξάγονται στρατιωτικές επιχειρήσεις, βασιζόμενες σε μη επανδρωμένα κινούμενα επίγεια, θαλάσσια και εναέρια συστήματα, καθοδηγούμενα από την τεχνητή νοημοσύνη. Ο ΟΗΕ τα ονόμασε Φονικά Αυτόνομα Οπλικά Συστήματα [Lethal Autonomous Weapons Systems (LAWS)]. Η νέα εφαρμογή οδήγησε στην αποδοχή του όρου «Ρομποτικός Πόλεμος», ο οποίος μας εισήγαγε στην 6η γενεά πολέμου.

Η Εξέλιξη των Γενεών του Πολέμου

  1. 1η Γενεά. Πόλεμος με σχηματισμούς φάλαγγος (πυκνής ή αραιής), μέχρι τον Α΄ ΠΠ.
  2. 2η Γενεά. Πόλεμος χαρακωμάτων με μαζικά πυρά πυροβολικού κατά τον Α΄ ΠΠ.
  3. 3η Γενεά. Πόλεμος ελιγμών με τεθωρακισμένα, μηχανοκίνητα και αεροπορία (Β΄ ΠΠ, αραβοϊσραηλινές συγκρούσεις).
  4. 4η Γενεά. Ασύμμετρος πόλεμος ανταρτοπόλεμος και τρομοκρατία (πόλεμοι στο Βιετνάμ και το Αφγανιστάν, αεροπειρατείες).
  5. 5η Γενεά. Υβριδικός πόλεμος. Αφορά την πρόκληση προβλημάτων χωρίς τη χρήση φυσικής βίας, όπως είναι η εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών και οι κυβερνοεπιθέσεις (κακόβουλες ενέργειες με στόχο ψηφιακά συστήματα, δίκτυα υπολογιστών, υποδομές).
  6. 6η Γενεά. Ρομποτικός Πόλεμος (ΡΠ).

Ο τελευταίας γενεάς πόλεμος βασίζεται στην πλήρη αυτοματοποίηση των επιχειρήσεων, όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα αυτόνομα πολεμικά μέσα αντικαθιστούν τον άνθρωπο στην πρώτη γραμμή της μάχης. Ο πυρήνας διεξαγωγής του ΡΠ αφορά την αναμέτρηση αλγορίθμων, βάσει των οποίων ενεργούν τα μη επανδρωμένα συστήματα.

Η διεξαγωγή του ΡΠ περιλαμβάνει επιχειρήσεις:

  1. Δημιουργίας ζωνών αποκλεισμού ή θανάτου (kill zones) από σχηματισμούς αυτόνομων ντρόουνς, τα οποία απαγορεύουν τη κίνηση πεζών και οχημάτων, επικοινωνούν μεταξύ τους σε πραγματικό χρόνο, κατανέμουν στόχους και καλύπτουν τα κενά αυτών που εξουδετερώνονται.
  2. Στρατηγικών πληγμάτων βάθους κάθε είδους υποδομών (ενεργειακών, εφοδιαστικών, οδικών κ.λ.π). Η ανάπτυξη εκατοντάδων ντρόουνς παραλύει και τα πλέον σύγχρονα οπλικά συστήματα, γιατί υπερβαίνουν το μέγιστο αριθμό εγκλωβισμού και αναχαιτήσεως των εισερχόμενων στόχων.
  3. Ψηφιακής παραπληροφορήσεως με σκοπό τον αποπροσανατολισμό των εχθρικών διοικήσεων και τη κάμψη του ηθικού του πληθυσμού.
  4. Ανεφοδιασμού τμημάτων και εκτέλεση διακομιδών χωρίς ανθρώπινη παρουσία.
  5. Διεισδύσεως από ξηράς και θαλάσσης με σκοπό την καταστροφή στόχων βάσει προγραμματισμένων εντολών.

Παραδείγματα Ρομποτικών Εφαρμογών

  1. Ο τρόπος λειτουργίας των αντιαεροπορικών πυραυλικών συστημάτων. Ηλεκτρονικοί υπολογιστές και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν προγραμματιστεί να ανιχνεύουν, να εγκλωβίζουν και να καταστρέφουν εναέριους στόχους, πυροδοτώντας τους πυραύλους, χωρίς ανθρώπινη εντολή.
  2. Η πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ χρησιμοποιεί μη επανδρωμένα Συνεργατικά Αεροπλάνα Μάχης (Collaborative Combat Aircraft -CCA), ως πολλαπλασιαστές ισχύος των μαχητικών 5ης και 6ης γενεάς. Τα CCA συνοδεύουν τα αεροσκάφη και ελέγχονται πλήρως από τους πιλότους τους.
  3. Καθ’ όλο το μήκος γραμμής μετώπου των 1.200 χλμ στην Ουκρανία, έχει δημιουργηθεί ζώνη θανάτου πλάτους από 10 έως 20 χλμ. Οι εμπόλεμοι χρησιμοποιούν 10 με 15.000 ντρόουνς ημερησίως.
  4. Στις 13 Ιουλίου 2026, οι ουκρανικές δυνάμεις αποβίβασαν στην χερσόνησο Κίνμπουρν επίγειο μη επανδρωμένο όχημα, εξοπλισμένο με πολυβόλο το οποίο μεταφέρθηκε με θαλάσσιο ντρόουν. Το εγχείρημα αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη αυτόνομη αμφίβια επιχείρηση.

Στα καθ΄ ημάς

Η προσαρμογή στον εξελισσόμενο χαρακτήρα του πολέμου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητος, της κυριαρχίας, της σταθερότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ελλάδος σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον.

Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, στην αμυντική καινοτομία και στις στρατηγικές συμμαχικές σχέσεις, είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της αποτρεπτικής ικανότητος της χώρας μας.

 Δημοσιεύθηκε στην Ημερήσια Ψηφιακή Πολιτική & Οικονομική Εφημερίδα  POLITICAL της 30 Ιουλίου 2026, Σελίδα 29.

Αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Κρασσάς

 

 

[1] Ο Ρέτζινταλντ Ντένι (1891–1967) ήταν διακεκριμένος Βρετανός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, αεροπόρος, αλλά και ένας από τους σημαντικότερους πρωτοπόρους στην ιστορία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Το όνομά του έμεινε στην ιστορία της τεχνολογίας επειδή έθεσε τις βάσεις για τη μαζική παραγωγή των πρώτων τηλεκατευθυνόμενων αεροσκαφών.

[2] Οι μέλισσες όταν αιωρούνται, η κίνηση των πτερύγων τους παράγει ένα συνεχές βούισμα. Ο ήχος αυτός στην αγγλική περιγράφεται με τη λέξη "drone", η οποία υιοθετήθηκε για να περιγράψει τα μικρά ηλεκτροκίνητα κατευθυνόμενα εναέρια, μη επανδρωμένα οχήματα. 

ΤΕΛΟΣ